GenelOkuyucu Yazıları

Fetüs Ana Rahminde Öğrenmeye Başlar

Mürüvvet Çalışkan/Sosyolog-Aile Danışmanı

İnsanın gelişim safhaları Kur’an’ı Kerimde Mü’minun Suresi 12,13, 14. Ve Secde suresi 7, 8, 9. Ayetlerde  genel hatlarıyla verilmektedir. Bu safhalar, döllenmeyle başlayarak doğuma kadar süren üç evreden  oluşmaktadır. Tıp biliminde de tanımlanan bu safhalar ovum, embriyo ve fetüs evreleridir. Döllenmeyle  başlayan gebeliğin ikinci haftasına kadar geçen süreye ovum (dölüt) evresi, üçüncü haftadan sekizinci  haftaya kadar geçen süreye de embriyo evresi denmektedir. Fetus, embriyo-doğum arasındaki evredir.  İnsan gelişiminde fetüs dönemi (evresi) 9-38 haftalar arasındadır. Fetüsün embriyodan en büyük farkı, oluşan canlının insana daha çok benzemesidir.1

Günümüzde 4 boyutlu yeni nesil ultrason cihazlarından elde edilen görüntüler sayesinde anne  karnındaki fetüsün gelişimini yani 3. fetüs evresini daha önceden hiç görmediğimiz farklı bir  pencereden görmemizi sağladı.2 Bu anlamda gelişen teknoloji sayesinde Allah’ın ayetlerini okumaya  başladık diyebiliriz!

Bildiğiniz gibi Hicr Suresinde Hz Âdemin yaratılışı anlatılır ve Adem topraktan yaratıldıktan sonra ona Ruh üflendiğinden bahsedilir.3 Ademoğullarının neslinin devam ise ana rahminden başlatılır. Ve Ruh’un üflenmesinin anne karnında gerçekleştiği Secde 9. Ayetle sabittir. Özellikle ayetleri bağlamlarıyla  birlikte okuduğumuzda, Mü’minun 14. Ayette kemiklere et giydirilmesi aşamasının (ana rahmindeki  fetüs evresine tekabül ettiğini artık biliyoruz) ardından insanın başka bir yaradılışla (yaradılış amacıyla)4 yaratıldığı bu yüzden kendisine Ruh üflenerek bebeğe dinleme, ileri görüşlü olma (basiret) yeteneği ve  gönüller veren Allah Teâla’dır. Verilen bu yetenekler sayesinde insan aklı baliğ olduktan sonra ölene  kadar zorlu bir imtihan sürecinden geçeceği Mülk Suresi 2. Ayette bildirilmektedir.

Hiçbir şey bilmeden her hangi bir ameli olmadan dünyaya gelecek olan bebeğin, dünyaya adaptasyonunu sağlamak için kazanması gereken refleksler, duyular ve duygularının temelleri anne  karnında atılmaktadır. Örneğin hafta hafta gözlemlenen ve 10-11. Haftanın ardından fetüsün anne  karnında hareket etmeye başlamasına, anneyi tekmelemeye ve itmesine adım atma refleksi denir.  Fetüsün tekme ve itme hareketleri bacak kaslarını uyarır. Fetüs anne karnında ne kadar çok hareket ederse yürüme refleksi o kadar güçlü olur. Anne karnında eller ayaklardan daha önce gelişir. Bunun  sebebi bebeğin doğduğunda ellerini daha önce kullanması olabilir. Ultrasonda gözlemlenen bebeklerin  18. Haftadan itibaren gözlerini açmaya başlamaları göz kırpma reflekslerine işaret olabileceği  düşünülmektedir. 6 ayın sonunda duyular gelişir ve bebekler duyularının nasıl çalıştığını öğrenmeye  başlarlar. Sinirler dokunmaya cevap oluşturur. Aynı şekilde gözler, kulaklar, burun ve tat alma tomurcukları artık duyusal olarak aktiftir. Bebeğin gelişen bu duyu organları onun kendisini ve çevresini  keşfetmesini sağlar

Yapılan gözlemlerde ayrıca bebek anne karnındayken ağzı ve nazal yolları amniyotik sıvı ile doludur. Annenin yediği yemeklerdeki lezzet ve tatlar kolayca plasenta yoluyla bebeğin kan dolaşımına geçebilir.  Bu sayede bebek yaşamının bu evresinde tat ve koku alabilir. Anne karnında yaşanan bu tat ve koku  deneyimi bebek doğduğunda emzirmeyi kolaylaştıran bir durumdur. Aynı amniyotik sıvı gibi anne sütü  de annenin yediği yemeklerin tadını ve kokusunu içerebilir. Yapılan deneylerde annesi hamilelikte  sarımsağı çokça tüketen, bebeklerin doğduktan sonra sarımsak yemeye daha yatkın olduklarını ortaya  koyuyor.5

Bebek tamamen amniyotik sıvıyla çevrili olsa bile sesler havaya göre sıvı ortamda 4 kat daha hızlı yayılır. Bebek annesinin vücudundan gelen sesleri, dış dünyadaki konuşmaları, gürültüleri, müzikleri duyar.  Annenin sesi diğer tüm seslerden farklı olarak, direkt olarak annenin vücudundan ulaşır. Bu durum bebeğe annesi ile diğer herkesten farklı bir ilişki geliştirmesine yol açabilmektedir. Hamileliğin son  dönemlerinde bebekler ani seslere tepki verebilirler. Ayrıca bu dönemde günde yarım litre amniyotik  sıvı yutarlar ve bu durum sindirim sistemlerinin gelişmişini sağlar ama asıl amaç yutma reflekslerini  güçlendirmesidir.

Bir diğer doğumdan önce gelişen reflekslerden biri de emmedir. Bebeklerin anne karnındayken hıçkırması bir gizem olsa bile bunun meme ucunu kavramaya yarayan bir refleks olduğu yönünde  teoriler vardır. En son gelişen büyük organ akciğerlerdir. Doğumdan önce herhangi bir işlevi yoktur.  Bebek ihtiyacı olan tüm oksijeni annesinden temin etmektedir. Bebek akciğerleri amniyotik sıvıyla dolu olmasına rağmen nefes alma hareketlerini yapar. Bu bebeğin diyaframının ve göğüs kafesi kaslarının  bebek doğduğu zaman havayla dolması anına kadar pratik yapmasını sağlar. 28. Haftadan sonraki 1  aylık süreçte bebeğin sinir sistemi yeni doğmuş bir bebeğinki kadar gelişmiştir.

Ayrıca annenin duygusal durumunun bebeğe yansıdığı yönünde çalışmalar vardır. Bebekler doğduklarında tüm bu donanımlarla doğarlar. Doğduktan sonra 3.4.5 aylık küçük bebeklerde yapılan  “donuk surat deneyi” ile bebeklerin sosyal etkileşime girme yetisiyle doğdukları ispatlandı. 6 Anne  karnında bebek anneden aldığı duygulara bir anlam veremese bile doğduktan sonra duygusal tepkilere  cevap vermektedir. Bu yüzden annenin sakin, mutlu ve stresten uzak, sağlıklı gıdalar alması ve sağlıklı  bir ortamda hamilelik sürecini geçirmesi çok önemlidir.

Bebeğin anne karnında kazandığı yetiler dış dünyada işine yarayacak tüm duyular ( işitme, görme, dokunma, koku tat alma gibi) ve refleksi hareketler (emme, yürüme gibi) ve birçok duygu durumu  (korku, tiksinti gibi) memeli hayvanlarda da vardır. İnsanı hayvanlardan ayıran en temel özelliğimiz fetüs evresinde bebeğe Ruh’un üflenmesidir. Birçok filozof ve teolog Ruh’un canlılık ilkesi olduğunda  hemfikirdir. Oysa fetüs evresinde oluşan reflekslerimiz, duyularımız ve duygu durumlarımız memeli  hayvanlarla benzer özellikler taşır. Ve hayvanlar da canlıdırlar. Ayetlerden de anlaşılacağı gibi insanı  hayvandan (canlılardan) ayıran ve imtihana tabi tutulmasını sağlayan Ruhun üflenmesidir. “ Ruh kişiye,  elde ettiği bilgileri değerlendirme, yeni bilgilere ulaşma ve hayat tarzını değiştirmeye imkânı” 7 vermektedir.

Nahl 78. Ayette de geçtiği gibi “Allah sizi analarınızın karnından çıkardığında hiç bir şey bilmiyordunuz. Ama size dinleme ve ileri görüşlü olma (basiret) özelliği ile gönüller vermişti. Belki görevlerinizi yerine  etirirsiniz.”

Bebek doğduğunda dış dünya ait ne bir bilgisi ne de tecrübesi vardır. Fakat doğmadan önce dış dünyaya uyum ve adaptasyonunu sağlayacak yeti ve yetenekleriyle dünyaya gelir. Bu yüzden fetüs ana rahminde öğrenmeye başlar diyebiliriz.

Bilim insanları bebeğin evrelerini araştırdıkça fıtrat kitapları tek tek kendini açmaktadır, açmaya da devam edecektir. Tıpkı Fussilet 53. Ayette geçtiği gibi “Onlara, çevrelerinde ve kendi bedenlerinde olan  âyetlerimizi göstereceğiz, sonunda onun (Kur’ân’ın) tümüyle doğru olduğu, onlar açısından iyice ortaya  çıkacaktır. Sahibinin her şeye şahit olması yetmez mi?”


1 Dr. Cansu Tutku Fiziksel Büyüme ve Motor Gelişimi, Çocuk Gelişimi, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi, 1-12. Bölüm, Ders Kitabı, s. 7, 2010

2 Life Before Birth – In The Womb, You Tube, Naked Science, 9 Eyl, 2015

3 ’Hani bir zaman Rabbin meleklere şöyle demişti: ’Ben, kuru bir çamurdan, suretlenmiş bir balçıktan bir beşer  yaratacağım. Onun yaratılışını bitirdiğim, ona ruhumdan üflediğim zaman, derhal onun için secdeye kapanın.’ Bunun üzerine meleklerin hepsi, toptan secde etti. Ancak İblis, bu secde edenlerle beraber olmaktan kaçındı. (Cenâb-ı Hak:) ’Ey İblis, sen niçin secde edenlerle beraber olmadın?’ dedi. (İblis), ’Ben, kuru bir çamurdan, suretlenmiş bir balçıktan yarattığın bir beşere secde edeyim diye var olmadım’ dedi. (Allah Teâlâ) şöyle buyurdu:  ’O halde, çık buradan! Çünkü sen, artık kovuldun. Hiç şüphesiz din (hesap) gününe kadar lanet, senin tependedir.(  Hicr 15/28-35)

4 Ölümü ve hayatı yaratan odur. Bunlar; hanginiz daha güzel iş yapacak diye sizi yıpratıcı bir imtihandan geçirmek içindir. O güçlüdür, bağışlayıcıdır. (Mülk 67/2)

5.https://www.bbc.com/turkce/dergi/vert_earth/2016/07/160705_vert_ear_anne_karninda_ogrenme

6 https://www.psikolojidenoku.com/donuk-yuz-deneyi/

7 Prof. Dr. Abdüaziz Bayındır, Ruh Allah’tan Gelen Bilgi ve Bilgiyi Değerlendirme Yeteneği, Kitap ve Hikmet Dergisi, Sayı 21, s 5, 2018

Daha Fazla

İktibas Çizgisi

İktibas Çizgisi Yönetici

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir