SORU: Bakara Sûresi 217 ve 257. Âyetlerde “kâfirlerin ebedî olarak cehennemde kalacakları” belirtilmiştir. Kâfirlerin cezaları hakkında buna benzer bir kısım âyetler de vardır. Ama Nisâ Sûresi 93. Âyette de “Bir mümin bir mümini kasten öldürürse, cezası, içinde ebedî kalacağı cehennemdir” denilmektedir. Ebedî kalınacaksa bu iki fiilin ceza cihetinden farkı nedir? Ya da “adam öldürmek” de “kâfirlik” mi oluyor?
CEVAP: Bu konuları değerlendirirken her ayeti kendi bağlamında ele alarak bulunduğu konu bütünlüğü içerisinde değerlendirmek gerekir. Kâfirlerin ebediyen cehennemde olacağı ile ilgili yüzlerce ayet bulunmaktadır. Onların bu cezaya müstahak oluşlarının sebebini Allah Teâlâ şöyle açıklıyor:
“İnkâr edenler ve (başkalarını da) Allah yolundan alıkoyanlar şüphesiz doğru yoldan çok uzaklaşmışlardır.”
“İnkâr edip zulmedenleri Allah, asla bağışlayacak değildir. Onları (başka) bir yola iletecek de değildir.”
“Onların iletilecekleri tek yol cehennem yoludur. Orada ebedi olarak kalacaklardır. Bunu yapmak Allah için pek kolaydır.” (Nisa 4/167-169)
Özellikle cehennem için 4/169; 33/64-65; 72/23 de “Halidine fîha ebeda” ifadesinin kullanılmış olması, bu konuyu yeterince açıklamaktadır. Onların oradan çıkmaları söz konusu olmadığını “ebeden” kelimesiyle pekiştirmektedir. Aynı ifadeler cennet ehli için de: 4/57,122; 5/119; 9/22 ve100. ayetlerinde yine “halidine fiha ebeda” ifadesi kullanılmaktadır. Böylece her iki mekân ve bu mekânda bulunanlar, ebedi olarak orada kalacaklarına hükmedilmektedir. Burada cehennem ehli için gerekçe, Allah’ı inkâr etmeleri, inkârlarına zulmü katmaları ve insanları Allah’ın yolundan alıkoymaya çalışmalarıdır. Biliyoruz ki Kur’an’ın diğer ayetlerinde ebedi cehennemlik olmak için bundan başka sebeplerden de bahsedilmektedir. Taammüden bir mümini öldürmenin cezasının da ebedi cehennem olduğu şöyle ifade edilmektedir:
“Yanlışlıkla olması dışında bir müminin bir mümini öldürmeye hakkı olamaz. Yanlışlıkla bir mümini öldüren kimsenin, mümin bir köle azat etmesi ve ölenin ailesine teslim edilecek bir diyet vermesi gereklidir. Meğerki ölünün ailesi o diyeti bağışlamış ola. (Bu takdirde diyet vermez). Eğer öldürülen mümin olduğu halde, size düşman olan bir toplumdan ise mümin bir köle azat etmek lâzımdır. Eğer kendileriyle aranızda antlaşma bulunan bir toplumdan ise ailesine teslim edilecek bir diyet ve bir mümin köleyi azat etmek gerekir. Bunları bulamayan kimsenin, Allah tarafından tevbesinin kabulü için iki ay peş peşe oruç tutması lâzımdır. Allah her şeyi bilendir, hikmet sahibidir.”
“Kim bir mümini kasten öldürürse cezası, içinde ebediyen kalacağı cehennemdir. Allah ona gazap etmiş, onu lânetlemiş ve onun için büyük bir azap hazırlamıştır.” (Nisa 4/92-93)
Burada dikkat etmemiz gereken şudur: Allah Teâlâ, kasten olmayan bir ölüm için bağışlanma sebeplerini açıkladıktan sonra, kasten öldürene kâfir olur demiyor. “onun cezası içinde ebediyen kalacağı cehennemdir” buyuruyor. Yani bu fiilin cezası budur buyuruyor. Bizlerde aynen öyle düşünmeli ve aynen öyle söylemeliyiz. Allah’ın demediğini demek bizim için de doğru bir ifade olmayacağı inancındayız.
Benzer bir olay Hucurat suresinde şöyle ifade edilmektedir:
“Eğer müminlerden iki gurup birbirleriyle savaşırlarsa aralarını düzeltin. Şayet biri ötekine saldırırsa, Allah’ın buyruğuna dönünceye kadar saldıran tarafla savaşın. Eğer dönerlerse artık aralarını adaletle düzeltin ve (her işte) adaletli davranın. Şüphesiz ki Allah, âdil davrananları sever.” (Hucurat 49/9)
Dikkat edilirse savaşan taraflardan ölen ve öldürülenler ile ilgili bir hüküm verilmiyor. Devam eden ayette ise Müminlerin kardeş olduklarından bahisle konuyu kapatıyor. Bu gibi konuları bulunduğu hal ile alarak, ötesine geçmemek gerekir. Allah kulları için adildir, elbette gereğini yapacaktır.
