Safevi: Hükümet Olmasa Ülke Daha İyi Yönetilir
Devrim Rehberi Ali Hamenei’nin Askeri İşler Danışmanı Yahya Rahim Safevi ülkedeki mevcut duruma işaret ederek hükümet olmasa ülkenin daha iyi yönetileceğini ifade etti. Devrim Muhafızları Eski Komutanı Safevi, halkın kurumlara ve belediyelere müracaat ettiğini ancak sorunlarının giderilmediğini belirterek bu durumun halkı rahatsız ettiğini ve bu rahatsızlıkların sebebinin ise yetkililerin kifayetsizliği olduğunu söyledi. Safevi’nin bu açıklamalarına Hükümet Sözcüsü Muhammed Bakır Nobaht tepki gösterdi. Nobaht, “Pazartesi günü Milli Güvenlik Yüksek Konseyi toplantısı silahlı kuvvetler komutanlarının katılımıyla gerçekleşti. Ben orada birlik ve koordinasyon gördüm, eğer birisi farklı açıklamalar yapıyorsa bu şahsi görüşüdür. Komutanların açıklamaları ortadadır.” şeklinde cevap verdi. Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise istifa etmesini bekleyenlere “Eğer birileri hükümetin korktuğunu, istifade edeceğini ve bırakıp gideceğini düşünüyorsa yanılıyor. Biz hep birlikte 12. hükümetin son gününe kadar verdiğimiz sözlere vefa göstereceğiz. Biz halka söz verdik, biz halkın emanetçileriyiz.” şeklinde tepki göstermişti. Gelen tepkiler sonrası geri adım atan Safevi daha sonra yaptığı açıklamada “ekonomik sorunların çözülmesi için hükümete yardım etmek hepimizin vazifesidir” ifadelerini kullandı.
Sistan ve Beluçistan Eyaleti’nde Çatışma
Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kudüs Karargâhı Halkla İlişkiler Bürosu’ndan yapılan açıklamada Sistan ve Beluçistan eyaletinin Mircave şehrinde İran topraklarına girmeye çalışan silahlı bir grup ile Kudüs Karargâhı’ndaki askerler arasında çatışma çıktığı bildirildi. Edinilen bilgiye göre çatışmada silahlı gruptan üç kişinin öldürüldü, bazılarının yaralandı ve geri kalanı ise Pakistan topraklarına kaçtı. Ayrıca çatışmada üç İran askeri hayatını kaybetti.
Tahran’da Esnaf Kepenk İndirme Grevine Başladı
Tahran Çarşısındaki esnaf 25 Haziran Pazartesi günü döviz kurlarındaki artış, hayat pahalılığı ve ekonomik sorunlara itiraz ederek kepenk indirmeye ve protesto gösterisi düzenlemeye başladı. Protestolar salı günü İsfahan Kirmanşah ve Erak şehirlerinde de devam etti. Yargı Başkanı Sadık Laricani döviz ve altın piyasasında manipülasyon yapanlara uyarıda bulunarak, “Yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak” suçlamasıyla yargılanacakları uyarısında bulundu. Tahran Savcısı Abbas Caferi Devlet Abadi ise yaptığı açıklamada olayları kışkırtan bazı kişilerin yakalandığını ve bu kişilerin adliyeye iddianame gönderilene kadar tutuklu kalacaklarını söyledi. Meseleyi yetkililerin üstlendiği en büyük vazife olarak niteleyen Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise halka arz edilen ürünlerin fiyatlarında pahalılığı önlemek amacıyla fiyatlandırmayı merkezileştirmek için çalışmaları gerektiğini belirtti. İletişim ve Bilgi Teknolojisi Bakanı Muhammed Cevad Azeri Cehrumi de devletin ucuz fiyatla verdiği dövizle ülkeye cep telefonu ithal edip ancak ithal ettikleri ürünleri dövizin serbest fiyatıyla piyasaya süren bazı firmaların ortaya çıkan itirazlarda etkili olduklarını ifade etti.
Meclis Komisyonlarından Ruhani’ye Mektup
Meclis Ekonomi Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Puribrahimi Meclis Bütçe ve Planlama Komisyonu Başkanı Golam Rıza Tacigerdun’un imzasıyla Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye ortak mektup gönderdiklerini söyledi. Mektupta Ruhani’den hükümetin ekonomi takımını acilen değiştirmesini istediklerini belirten Puribrahimi, “Eğer cumhurbaşkanı bu meseleyle ilgilenmezse meclis yasal araçlardan yararlanarak konuya dahil olacaktır.” dedi. Bunun yanı sıra yaklaşık yetmiş Milletvekili Meclis Başkanı Ali Laricani’ye mektup yazarak Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin ve Bakanlar Kurulunun meclise gelerek döviz meselesi hakkında açıklama yapmasını istediler. Mektup Meclis Başkanlık Divanına sunuldu. 180 milletvekili de Ruhani’ye mektup yazarak kabinede revizyona gitmesini istediler. Mektup Meclis Başkanlık Divanı üyesi Muhammed Ali Vekili tarafından açık oturumda okundu. Ayrıca Hemedan Milletvekili Emir Huceste de hükümete yaşanan son krizler karşısında planlamasını yapma fırsatını verdiklerini ancak başaramadıkları takdirde mecliste ekonomi bakanları ve cumhurbaşkanının yetersizliği hakkında gensoru vereceklerini söyledi.
Milletvekilinden Suriye Eleştirisi
Kaşmer Milletvekili Behruz Bonyadi mecliste yaptığı konuşmada devletin Suriye politikalarını eleştirdi ve Rusya’nın OPEC’te kendilerine nasıl ihanet ettiğini hatırlatarak Rusya’nın güvenilir bir dost olmadığını söyledi. Esed ve Putin’e sert sözler söyleyen Bonyadi, “Esed utanmadan Putin’e yöneliyor ve hatta bizim oradaki “şehitlerimizi” görmezden gelmeye çalışıyor. Bu iki şahsiyetin kendi çıkarları için bizi yakında zamanda Netanyahu ve Trump için harcaması uzak değildir” ifadelerini kullandı.
Hamenei’den Yolsuzluk Uyarısı
Devrim Rehberi Ali Hamenei 27 Haziran Çarşamba günü Yargı Günü münasebetiyle yargı mensuplarıyla yaptığı görüşmede bazı kurumlardaki yolsuzluğa dikkat çekti. Yargının ekonomik yolsuzlukla mücadelede önemli bir yeri olduğuna işaret eden Hamenei, ülkenin ekonomi gibi temel problemini yönetmede yürütmenin birinci derecede rolü olduğunu hatırlatarak yasama ve yargının da rol oynadığını ve etkili olduğunu vurguladı. Halkın geçimini güvenli olması gerektiğini belirten Hamenei, yargının ekonomik güvenliği bozanlara müsamaha göstermemesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca Hamenei devletin bazı organlarında yaygın bir yolsuzluk olduğunu ve yargının kendi içindeki yolsuzluklarla da mücadele etmesi gerektiğini hatırlattı.
Üç Sınır Hamalı Öldürüldü
Batı Azerbaycan Eyaleti’nde bulunan Piranşehr sınırında 26 Haziran Salı günü sınır güvenlik görevlileri tarafından yapılan ayrı saldırılar sonucu üç sınır hamalı vurularak öldürüldü.
Rusya’nın İran Nükleer Anlaşmasına İlişkin Tavrı
İran’ın Moskova Büyükelçisi Mehdi Sanai ile Moskova’da bir araya gelen Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, İran’la yapılan nükleer anlaşmaya ilişkin Rusya’nın tavrında bir değişikliğin söz konusu olmadığını ve Rusya bundan sonra da anlaşmanın sürdürülmesiyle ilgili çabaları desteklemeye devam edeceğini açıkladı.
ABD Dışişlerinden İran Raporu
ABD Dışişleri Bakanlığı insan kaçakçılığıyla ilgili yayımladığı yıllık raporunda İran’ı insan kaçakçılığına karşı etkili mücadele için asgari kriterleri karşılamayan ülkeler arasında gösterdi. İran ayrıca Burma, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Irak, Mali, Nijer, Nijerya, Somali, Güney Sudan, Suriye ve Yemen ile birlikte çocuk savaşçı kullanmakla suçlandı. 28 Haziran Perşembe günü yayımlanan raporda İran’ın BM Sınıraşan Örgütlü Suçlarla Mücadele Sözleşmesine taraf olmasına rağmen bu konudaki faaliyetleri hakkında bilgi vermediğine dikkat çekildi. İran’da yaşayan Afgan gençlerin “zorla” Suriye Savaşına gönderilmesine de değinilen raporda, İran’ın aynı zamanda Irak’ta savaşan ve çocuk savaşçı kullanan militanlara mali destek sağladığı öne sürüldü. İnsan Hakları İzleme Örgütü geçen yıl hazırladığı raporda Devrim Muhafızlarına bağlı Fatimiyyun Birliğinde 14 yaşındaki çocuk savaşçıların Suriye rejimi safında savaştığını açıklamıştı.
ABD Dışişleri Bakanı Pompeo’dan Yeni İran Çıkışı
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo 28 Haziran Çarşamba günü sosyal medya hesabında (Twitter) yaptığı paylaşımda İran Devrim Rehberi Hamenei’yi Körfez bölgesinin güvenliğini baltalamak ve Yemen halkının “acılarının devam etmesine” sebep olmakla suçladı. Pompeo’ya göre, İran’ın Yemen’deki Husilere desteği sadece Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik saldırıları kışkırtmakla kalmamakta, aynı zamanda Yemen’deki mevcut insani krizin daha da şiddetlenmesine neden olmaktadır. Pompeo bir önceki gün yine Twitter’da yaptığı bir paylaşımda ABD’nin Tahran’a karşı en ağır yaptırımları uygulamak için birçok ülkeyle görüşme halinde olduğunu belirtmişti.
Netenyahu: İran’a Yönelik Ekonomik Baskılar Sonuç Verecektir
İsrail Başbakanı askeri bir törende konuştu. Netenyahu 28 Haziran Perşembe günü yaptığı konuşmasında “ABD’nin İran üzerine uygulanacak yaptırımları yeniden başlatma kararı çarpıcı bir biçimde İran ekonomisini değişime uğratacak ve halkın rejime desteğini azaltacaktır.” dedi. Netenyahu ayrıca “Yaptırımları yeniden uygulama yalnızca halkın rejime olan desteğini azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda bu durum rejime karşı toplu bir muhalefete de neden olacaktır.” açıklamasında bulundu.
ABD Müttefiklerini İran’dan Petrol Alımını Durdurmaları Konusunda Uyardı
26 Haziran Salı günü ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada İran’dan petrol satın alan ülkelere bütün alımlarını 4 Kasım 2018 tarihine kadar durdurmaları uyarısında bulunuldu. Açıklamayı yapan üst düzey resmi yetkili kendisine sorulan “ABD müttefiklerine İran’dan yapmış oldukları petrol ithalatını sıfıra indirme konusunda baskı mı yapıyor?” sorusuna “evet” yanıtını verdi. İsminin haberde açıklanmasını istemeyen ABD’li yetkili ayrıca “Bizim hedefimiz İran’ın gelir sağladığı yolları kesmek ve bölgede giriştiği zararlı faaliyetleri durdurmak.” açıklamasında bulundu.
İran’ın ABD’nin Petrol Ambargosu Planına Tepkisi: Direneceğiz
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasimi ABD makamlarına cevaben yaptığı açıklamada İran’ın her türlü baskıya direniş göstereceğini vurguladı. Kasimi 27 Haziran Çarşamba günü yaptığı açıklamada ABD siyasetinin tek taraflı ve orta çağa özgü olduğunu vurguladı. Kasimi ayrıca “Bugün hiçbir ülkenin arzularını ve taleplerini diğer ülkelere dayatma hakkı bulunmamaktadır. Diğer ülkeler bu tür bir siyaseti kabul etmeyecektir.” beyanında bulundu. 26 Haziran Çarşamba günü ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan resmî açıklamada İran’dan petrol ithal eden ülkelere alımlarını Kasım ayına kadar durdurmaları uyarısında bulunulmuştu.
Ekonomik Yaptırımlar İran Mallarını Korumak için Bir Fırsat
İran Kooperatif Çalışma ve Sosyal Refah Bakanı Ali Rabiei, ekonomik yaptırımların İran mallarına ve istihdamı destekleme fırsatı olduğunu belirterek, halkın ekonomik refahın geliştirilmesinden sorumlu olan hükümetin yaptırımları yerli üretimin desteklenmesini sağlayacak bir fırsata çevirebileceğini belirtti.
İran’ın Petrol Dışı İhracatında Artış
İran Ekonomi Bakan Masoud Karbasiyan tarafından yapılan açıklamaya göre İran takvimine göre yılın ilk üç aylık döneminde (Mart 21-Haziran 21, 2018) petrol dışı mal ihracatı %15,5 artarak 11,6 milyar dolar düzeyine ulaştı. Bakanın yaptığı açıklamaya göre yine aynı dönemde ithalatta %2,7’lik azalma meydana geldi ve bu dönemde İran’ın dışarıdan ithal ettiği mallara 11 milyar dolar ödedi.
İran İkincil Döviz Piyasası Oluşturacak
İran Merkez Bankasının Başkanı Valiollah Seif pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran’ın önümüzdeki hafta ikincil bir döviz piyasası kuracağını açıkladı. Bu kararın verilmesinde İran Riyalinin serbest piyasada ABD doları karşısında rekor düzeyde değer kaybetmesinin etkili olduğunu belirtti. Valiollah Seif, bu pazarın oluşturulması için ayrıntılı bir plan hazırlandığını belirtti. Buna göre bu piyasada yetkisi olmayan aracıların piyasayı etkileme kapasiteleri kırılmış olacak. Ayrıca resmi kurdan (1 dolar=42.000 tümen) ithal edilen malların daha yüksek fiyatlarla satılmasının önünü almak için bir tür ithalat mallarını tanıma ve fiyatlarının resmi kur ile ilişkilendirileceği bir mekanizma geliştirileceğini ve böylece ithalatçı firmaların fırsatçı davranmalarının önüne geçileceğini belirtti.
Son Dört Yılda 48 Milyar Dolarlık Yabancı Mal Kaçakçılığı
Birleşmiş Milletler istatistiklerine göre, son dört yıl içinde (2013-2016) Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin’den İran’a yaklaşık 48 milyar dolarlık mal kaçırıldığını gösteriyor. 2013-2016 arası dönemde İran’ın resmi istatistiklere göre İran bu iki ülkeden ithal ettiği mal miktarı 79 milyar dolar iken aynı dönemde bu iki ülkenin resmi istatistiklerine göre İran’a ihraç edilen malların karşılığında bu iki ülkenin elde ettiği gelir 127 milyar dolar. Aradaki 48 milyar dolarlık fark Birleşmiş Milletlere göre mal kaçakçılığından kaynaklanıyor.
İranlı Kız Öğrencilerin Karanlık Geleceği
İran Ortaöğrenimden Sorumlu Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Abbas Sultaniyan İran’da kız öğrencilerin öğrenimlerini yarıda bırakmaları ile ilgili son istatistiksel verilere işaret ederek bazı açıklamalarda bulundu. Abbas Sultaniyan, kız öğrencilerin eğitimlerini yarıda bırakmalarını engellemek için hangi önlemlerin alındığını ve bu alanda ne tür zorluklarla karşılaşıldığını söyledi. Eğer eğitimden mahrum kalanları hesaplamaya kalkarsak, 2017-18 eğitim-öğrenim yılında hiçbir yere kayıt yaptırmayan ve bilgileri hiçbir yerde olmayan hatta öğrenci bile sayılmayan 150 binden fazla kız tespit edilmiştir. Sultaniyan, son olarak özeleştiride bulunarak bu alanda iyi bir iş çıkaramadıklarını ve öğrencilerin eğitime ilgisini çekmeyi başaramadıklarını belirtti.
Sistan-Beluçistan eyaletine bağlı Çabahar şehrinde bazı sınıflarda 60 öğrenci öğrenim görmektedir. Köylerde kız çocuklarının sadece ilkokul üçüncü sınıfa kadar okuduğu ve sonra okulu bırakmaktadır. Bu bölgede kız çocuklarının erken evlendiği görülmektedir.
