Ebeveynin evladı üzerinde hakkı varken evladın ebeveyn üzerinde hakkı var mıdır?
SORU: İsra Sûresi 23 ile 24. Ayetinde ana babaya itaat ve ihtiyarlayınca onlar için koruyucu olunması ve Allah’tan onlar için merhamet istenmesi emredilmektedir. Ebeveyn’in evlat üzerinde bu derece hakkı var ise; ayrıma tabi tutulan veya tahsil hayatından mahrum edilen hatta sebepsiz olarak dövülen ya da evden kovulan evlâdın da, ebeveyn üzerinde bir nebze hakkı yok mudur?
CEVAP: Bu gibi durumları anlatmak için “Sebepsiz kuş uçmaz” sözü meşhurdur. Normal şartlarda anne ve baba olma duygusu yavrularını görüp gözetmek, koruyup kollamak için kullanılan bir sıfattır. Bu nedenle peygamberimiz mesuliyet verilenlerin cümlesine:”Hepiniz çobansınız ve güttüğünüz/ gözettiğiniz sürüden mesulsünüz” buyurmuştur. Elbette sorumluluk tek taraflı değildir. Haklar ve görevler daima karşılıklıdır. Bizim için görev olan şey karşısı için hak, karşısı için görev olan şey de bizim için haktır. Bu nedenle evlatlarına güzel bir terbiye vermek, okutup öğretmek hayata hazırlamak ebeveynin görevi olduğu gibi; onlara layık olmaya çalışmak, verilen hizmetin karşılığını vermek de evlatların görevidir. Zamanında yapılmayan bu görev ihlallerinin
sonucu, tepkisini hissettirdiği zaman fark etmenin pek faydası olmayacaktır. Her iki taraf da bu ihmalin sonucuna katlanmak zorundadır. Son tahlilde akıbetleri şöyle dile getirilmektedir:
“O muazzam gürültü, kıyamet kopup geldiği zaman; O gün, kişi kardeşinden, annesinden, babasından, karısından ve oğullarından, kaçar. O gün, herkesin kendine yeter derdi vardır.” (Abese80/33-37)
Ahiret hayatı ile ilgili olarak bir başka olumsuzluktan daha bahsedilmektedir:
“Kıyamet günü yakınlarınız ve çocuklarınız size fayda vermezler. Çünkü Allah aranızı ayırır. Allah yaptıklarınızı görendir.” (Mümtehin 60/3)
“İman eden salihler için ise, mutlu ve huzur dolu şu tabloya yer verilmektedir: “Adn cennetlerine girecekler, atalarından, eşlerinden ve zürriyetlerinden salih olanlarla birlikte olacaklar. Melekler de her kapıdan yanlarına girip şöyle diyecekler: “Sabrettiğiniz için size selam olsun. Ahiret yurdu ne güzeldir!” (Rad 13/22-23)
O gün birbirlerinden kaçmalarının sebebi, dünyadaki hak ihlalleri yüzündendir. Baba çocuğuna karşı babalık görevini, çocuk da ebeveynine karşı evlatlık görevini yapmadığı için birbirleriyle karşılaşmaktan korkmaktadırlar. Ama bu tür gayretlerin hiç biri kimseyi bu hesabı vermekten kurtaramayacaktır
