SORU: Kadının şahitliği durumu nedir? Kadının şahitliğinde, iki kadının tek şahit olması, sadece bu borçlanma ile mi ilgilidir?
CEVAP: Malum olduğu üzere borçlanma konusunda çok açık olarak ifade edilmiştir. Ancak bunu emir olarak algılayanlar olduğu gibi, bunu bir tavsiye olarak algılayanlar da vardır. Ayette
bu husus şöyle ifade edilmektedir:
“…Üzerinde hak olan kimse (borçlu) da yazdırsın, Rabbinden korksun ve borcunu asla eksik yazdırmasın. Şayet borçlu sefih veya aklı zayıf veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise, velisi adaletle yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahit bulundurun. Eğer iki erkek bulunamazsa rıza göstereceğiniz şahitlerden bir erkek ile -biri yanılırsa diğerinin ona hatırlatması için iki kadın (olsun). Çağırıldıkları vakit şahitler gelmezlik etmesin…”
(Bakara 2/282)
Bu konuyu istismar etmeden, doğru anlamaya çalışmak hepimizin görevidir. Borç bizim alacak bizim, işin olması gereken boyutunu da Rabbimiz bizlere hatırlatmaktadır. İki erkek olursa ne ala. Yok, iki erkek olmaz da bir olursa yanına ikide kadın ilave ederek durumu güçlendirmektedir. Bu yöntem çerçevesinde mevcutlar içerisinde çözümler üretebilmek size kalmıştır. İspat için bulunanlardan yararlanmak sizin tercihinizle olacaktır. Sonucun iyi olması için bu alternatifleri yerine getirirseniz, başınız ağrımaz; getirmezseniz sonucuna katlanırsınız.
Diğer konularla ilgili kadınların şahit olma konusuna gelince, bazı ayetlerde geçen zamirler erkeklere ait olarak kullanılmıştır. Örneğin Nisa 13 te fuhuşla ilgili ayette “Minküm” siz erkeklerden demektir. Kadın ve kocadan başka şahidi olmayan zina konusunda Lanetleşme ile ilgili ayette (Nur 24/6-9) kadınve koca ayrım gözetilmeden aynı hakka sahiptir. Zina isnadında ispat için istenen dört şahit, “şüheda” cemi / çoğul kalıbıyla ifade edilmektedir. Mezheplerin konuya yaklaşımları da farklıdır.
Ancak bir konunun ispatı için gerek ve yeter şart oluşmuş ise hâkim hükmünü verir. Bir katilin cinayeti işlediğini gören bir erkek bir kadın olunca veya sade bir kadın yahut erkek olunca bu şahidi hâkim görmezlikten mi gelecek? Yine bir zaniyi gören dört erkek değil de dört kadın olursa o kadın ve erkek zina etmemiş
namuslu mu olacak? Bu gibi durumlarda şahısların hali şahitlerin durumu ve olayın vukuuna bakarak konuya bir çözüm üretmek hayatın gerçeklerindendir. Bu durumu Kur’an’ın çözüm yollarında da görmekteyiz. Lian ayetleri (Nur 24/6-9) bunun en güzel ispatıdır. Kendilerinden başka şahidi olmayan durumda tanıkta sanıkta aynıdır. Ancak varılan sonuç kesin ayrılığı gerektirmektedir.
