Sözlükte “yönelmek, kastetmek; öne geçmek, imam olmak” manalarındaki emm kökünden türeyen ümmet kelimesi “kendilerine peygamber gönderilmiş topluluk, kavim, her kabileden bir grup insan, her canlı cinsi, bütün iyilikleri şahsında toplamış kişi veya kendisine uyulan önder” gibi anlamlara gelir (Lisânü’l-ʿArab, “emm” md.; Kāmus Tercümesi, IV, 175-176). Râgıb el-İsfahânî ümmeti “aynı dine inanma, aynı zamanda yaşama veya aynı mekânda bulunma gibi önemli bir unsurda toplanan gruplar” diye açıklamıştır (el-Müfredât, “emm” md.).Tdv İslam ansiklopedisi.
Rahmetli Ercümed Özkan:ın bu konudaki sözüne parantez içi ekleyerek devam edeyim.
“Tek kişi iken devlet ( Ümmet) olamayan, çoğaldığı zaman da (Ümmet ) devlet olamaz. Tek kişinin(ümmet) devlet olması, şu anlamdadır:
Bir fikir, tek kişiye devlet (ümmet) olmamışsa/hükmetmiyorsa, o kişiden başlayacak hareketin, Toplumda devletleşmesini ( ümmetleşmesini ) bekleyemezsiniz.
|| Ercümend Özkan ile İslamî Hareket Üzerine, sf.18, Anlam Yayınları, Ankara, 1997.
Eğer bir çağrı davet insanların birlik mücadelesine zorluyorsa, onları birleştirme gayreti çalışması organizasyonu olmazsa olmaz bir şarttır.
“ İbrahim de Musa da İsa da Muhammed de TEK başına birer ümmetti.
Tek başına ümmet olmayı da Allah’ın vahyi ile sağladılar.
Yani günün dili ile tek kişi ile başlayan hareketlere örnektir.
Batılda, şirkte birlik olanlara karşı, hakta tevhide birliğe davet fiilen kişinin pratik hayatında müşahede olunmalı.
Yaşadığımız toplumun bizi çağırdığı münkere karşı organize olup marufa davet edemiyor da, yan çiziyorsak zihinsel bazda Ümmet/Devlet olamamışız demektir.
“İbrahim de Musa da İsa da Muhammed de TEK başına birer ümmetti.
Tek kişilik ümmet (toplum ) olur mu diye, kendimize bir soru sorabiliriz.
Eğer Allah ayeti ile “ İbrahim tek kişilik bir ümmetti demişse ki; demiş.
O halde örnek olan, örnek alınan elçiler gibi, Tek kişilik ümmet oluna bilirliği, olunması gerektiği için örneklendirilmiştir.
Yani Rabbimiz Allah biz kullarından da aynı aktiviteyi istemektedir. Tek kişilik ümmet olun demektedir.
Bu konuyu bir nebze açmaya çalışacak olursak.
Bir tek kişi, aynı zamanda birey ve aynı zamanda toplumdur. Çünkü toplum ve birey birbirini tamamlayan unsurlardır.
Bunun içindir ki, Allah, Hz. İbrahim’e tek kişi olduğu halde Kuran-ı Kerimde “Muhakkak ki, İbrahim bir ümmet (toplum)(devlet) idi. Nahl,16/120.
Elmalılı, tefsirinde “ümmet” kelimesini, “demek ki, ümmet, bir millet-i hâkime ashabından müteşekkil olan heyet-i içtimaiyedir.
Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Hak Dini Kuran Dili, I, 508
Bir anlamda, Fert ve cemiyet birbirinden ayrılmaz bütündür. Belki bu ayrılık ifade anlamına havi olsa gerek.
Seküler okuma biçimlerinden uzak okunduğunda,./cemiyet/toplum İslam, ferdini ayrı görmediği unsurlarıdır.
Yani insan hem ferttir hem de toplumdur. İkisini ayırmak,onu ayıran laisizme uygun hareketi de beraberinde getirir.
Tevhidin topluma ve ferde bakışı, yüklediği sorumlulukları ayırımı imkânsız kılmaktadır.
Hem fert hem de toplumsallaşmış(ümmet) olmuş çoğunlukların ayrı düşünmesi düşünülemez.
Birinin ak dediğine diğeri kara diyemez. Diyorsa, arızalı bir toplum ve fertler oluşmuş demektir.
Bu bakımdan incelendiğinde ““İbrahim de Musa da İsa da Muhammed de TEK başına birer ümmetti.
Tek başına Ümmet olma durumunda olan resuller ve müminlerin özelliklerine baktığımızda, onlar toplumda değişmiş olan temel değerlere yeniden düşünüşü öncelemekte idiler.
Toplumun önceledikleri tüm değer(!)li düşüncelere sosyal hayatın açmazlarına, sömürüye, zulme adaletsizliğe Allahtan gayrisine kulluğa itiraz ediyorlardı.
Zaten toplumlarda bozulan Tevhidi, yenilenme hareketi ile ait olduğu yere konulsun içindi.
Bu bağlamda şahit olduğumuz bir şeyi de ilave etmek, hakkı teslim etmek demek olacağı için, aynelyakin olarak şahadet ederim ki;
Ercümend Özkan da, Tek kişilik ÜMMET idi.
Rahmet ola tüm tek kişilik ümmetlere.
