
Nikâh akdinin mana ve maksadı nedir?
SORU: Âdem’in ve eşinin bildiğimiz manada nikâhı olmadığına göre nikâh için yapılan akit maddi ve manevi cihetten zarara uğramamak için midir?
CEVAP: Her konuda ilk olmanın farklı tarafları olduğu gibi, insanların ilki, ailenin ilki, Peygamberlerin ilki, anne ve baba olmanın ilki, kısacası her konuda ilkleri yaşayan bir ailedir Âdem ailesi. Fakat bir takım olayları değerlendirirken bu günün penceresinden bakarak o günü değerlendirmemeliyiz. Özellikle de hakkında bilgi sahibi olmadığımız konularda bildiğimiz kadar kanaat sahibi olmalıyız. Hz. Âdem’in elbette böyle bir kaygısı yoktu Allah-u Teâlâ birbiri için bir çift insan yaratmış; gözlerini açtıkların-da tanışmışlar ve birlikte cennete yerleştirilmişlerdir. Sonra yasak ağaçtan tattıkları için cennetten çıkartılırlar ve yeryüzü serüveni başlar. “Sizi bir nefisten yaratan ve gönlünün huzura kavuşacağı eşini de ondan var eden Allah’tır. Eşine yaklaşınca, eşi hafif bir yük yüklendi ve bu halde bir müddet taşıdı. Hamileliği ağırlaşınca, karı koca, Rableri olan Allah’a: «Bize kusursuz bir çocuk verirsen, and olsun ki şükredenlerden oluruz» diye yalvardılar.” (Araf 7/189)
Böylece iki insandan üçüncü, dördüncü ve ila ahir… Çoğalmanın nasıl gerçekleştirildiğinin yöntemi gösterilmiştir. Bizi ilgilendiren hüküm ise Nisa suresinin üçüncü ayetiyle ifade edilmiştir: “Eğer, velisi olduğunuz mal sahibi yetim kızlarla evlenmekle onlara haksızlık yapmaktan korkarsanız onlarla değil, hoşunuza giden başka kadınlarla iki, üç ve dörde kadar evlenebilirsiniz; şayet, aralarında adaletsizlik yapmaktan korkarsanız bir tane almalısınız veya sahip olduğunuz ile yetinmelisiniz. Doğru yoldan sapmamanız için en uygunu budur.” (Nisa 4/3)
Böylece iman etmiş olanların karşı cinsten istifade etmesinin imkânı belirlenmiştir. Allah-u Teâlâ evlenilmesi mümkün olmayan kadınları da aynı surenin 22 ve 23. ayetlerinde bildirmektedir. “Babalarınızın nikâhladığı kadınları nikâhlamayın. Geçmişte olanlar artık geçmiştir. Çünkü o, çok çirkin ve iğrenç bir şeydi. Ve o, fena adetti. Sizlere, analarınız; kızlarınız, kız kardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, kardeşlerinizin kızları, kız kardeşlerinizin kızları, sizi emziren sütanneleriniz, sütkardeşleriniz, karılarınızın anneleri, kendileriyle gerdeğe girdiğiniz kadınlarınızın yanınızda kalan üvey kızlarınız ki onlarla gerdeğe girmemişseniz size bir engel yoktur, öz oğullarınızın eşleri ve iki kız kardeşi bir arada almak suretiyle evlenmek, geçmişte olanlar artık geçmiştir size haram kılındı. Doğrusu Allah bağışlar ve merhamet eder.” (Nisa 4/22-23)
Bunlardan başka evli olan bir kadınla evlenmek de haram kılınmıştır. Ancak savaş esiri olarak alınan cariyeler müstesna kılınmaktadır. “(Harp esiri olarak) sahip olduğunuz cariyeler müstesna, evli kadınlar da size haram kılındı. Allah’ın size emri budur. Bunlardan başkasını, namuslu olmak ve zina etmemek üzere mallarınızla (mehirlerini vererek) istemeniz size helâl kılındı. Onlardan faydalanmanıza karşılık kararlaştırılmış olan mehirlerini verin. Mehir kesiminden sonra (bir miktar indirim için) karşılıklı anlaşmanızda size günah yoktur. Şüphesiz Allah ilim ve hikmet sahibidir.” (Nisa 4/24)
İslam’da nikâh kadın ve erkeğin birbirlerine helal olmasının şartıdır. Nikâhın olabilmesi için mehir, şahit ve velisinin izni gerekmektedir. Buna akid denmesinin sebebi, iki insanın Allah’ın meşru kıldığı sınırlar içerisinde bir aile yuvası kurmak kastıyla hayatlarını birleştirmek için şahitler huzurunda Allah adına söz vererek bir antlaşma yapmaları nedeniyledir. Bununla yabancı olan iki insan ve aynı zamanda iki aile birbirleriyle yakın akraba olmaktadırlar.
Doğacak çocukların nesebi, mal ve miras olayı, nesillerin ve evlenen kimselerin evlilik sonrası doğacak yeni helal ve haramlar gibi sonuçları vardır. Bu nedenle nikâhın ilan edilip tescil edilerek kayıt altına alınması İslam açısından gereklidir. Yapılan bir anlaşmayı bozmanın sonuçları olduğu gibi nikâh akdini bozmanın da sonuçları vardır. Sonuçların da yerine getirilmesi için, akdin tescil edildiği gibi bozulduğunun da tescil edilmesi gerekir. Bunların tümünü içine alan İslam’da aile hukuku başlığı altında geniş bir hukuk sistemi vardır. Her ferdin aileden doğan hak ve hukukunu en ince noktasına kadar tespit etmiştir. Evlenen ve boşanan eşlerin hem maddi hem de manevi açıdan hiçbir haksızlığa ve hukuksuzluğa uğramaması için gerekeni yapmıştır. Boşanan kadının nafakasını ve varsa süt emen çocuğun süt parasını vermeyi çocuğun babasına yüklerken, boşanan kadının açık bir hayasızlık yapmadığı takdirde kocadan iddeti boyunca evinde barındırmasını istemektedir. Elbette bunların tümü şahısların maddi, manevi ve sosyal olarak tüm olumsuzluklardan korunması içindir. İki şahit huzurunda gizlice yapılan evliliğin ve nikâhın, İslam’ın öngördüğü nikâh olmadığını, nikâhı ilan etmemizin gerektiğini bilmek zorundayız. Son zamanlarda yapılan bu tür “nikâhlarla insanlar sadece kendilerini kandırmaktadırlar. Alenileştiği zaman durum aile faciasına dönüşmektedir. Bu tarz bir nikâh olayından gençlerimiz de orta yaşlılarımız da uzak durmalıyız. Bu tam anlamıyla kaş yaparken göz çıkarmaya dönüşüyor. Hâlbuki nikâh, sonucunda bir hayrı, bir aileyi ve bu ailede yaşanacak mutluluğu, ilişkilerdeki meşruiyeti simgelemektedir.


