Dini Azınlıklara Belediye Meclislerine Seçilme Onayı Verildi
Zerdüşt Milletvekili İsfendiyar İhtiyari, Düzenin Yararını Teşhis Konseyi’nin 21 Temmuz Cumartesi günü yapılan toplantıda Köy ve Şehirlerde Belediye Meclis Kanununun onayladığını açıkladı. Bununla birlikte dini azınlıkların çoğunluklu olarak yaşadıkları bölgeler dışında da belediye ve köy meclislerine seçilmesinin ve Yezd Belediye Meclisi’nin Zerdüşt üyesi Sipenta Niknam’ın görevine dönmesinin yolu açılmış oldu. Mayıs 2017’de gerçekleşen belediye meclis üyeleri seçimlerinden önce 18 Nisan 2017’de Anayasayı Koruyucu Konseyi (AKK) belediye meclis seçimleri kanununun 26. maddesinin birinci fırkasını yeniden yorumlayarak ‘Müslüman nüfusun fazla olduğu yerde gayrimüslimlerin aday olması şer’i ölçülere aykırıdır’ şeklinde bir hükme varmışlardı. Bu şekilde Zerdüştlerin çoğunlukta olmadığı Yezd’de belediye meclis konseyine seçilen Sipenta Niknam’ın üyeliği engellenmişti. Niknam konusu uzun süre İran kamuoyunda tartışılmıştı.
İran’dan Trump’ın Tehdidine Cevaplar
Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani 22 Temmuz Pazar günü yaptığı konuşmada ABD Başkanı Donald Trump’a hitaben “İran’la barış, barışların; savaş da savaşların anasıdır. Aslanın kuyruğuyla oynamayın pişman edicidir.” uyarısında bulunmuştu. Trump ise Ruhani’ye, “Bir daha asla ama asla ABD’yi tehdit etme, yoksa tarihte benzerine az rastlanan sonuçlara katlanırsın.” şeklinde yanıt vermişti. Trump’ın bu tehdidine İranlı yetkililerden tepkiler geldi. Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani “Bazı ABD’li yöneticilerin sarf ettiği temelsiz sözlere, boş tehditlerine karşı cevap vermeye, atışmaya gerek yok; birlik ve direniş onların terbiyesizce sözlerine verilecek en güçlü cevaptır.” ifadelerini kullandı. Meclis Başkanı Ali Laricani, “Trump, şarlatandır. Her söylediğine cevap verilmemeli.” dedi. Yargı Başkanı Sadık Laricani, “Amerika’nın her mantıksız hareketi unutulmaz bir cevap alacaktır.” şeklinde tepki gösterirken, Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise, “Dünya birkaç ay önce bundan daha büyük laflar duydu. İranlılar 40 yıldır buna benzer sözler duydular.” şeklinde cevap verdi. Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri, “Amerika’nın karargâh merkezleri menzilimizdedir. Aslanın kuyruğuyla oynamayın.” tepkisinde bulundu. Son olarak Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani “Kızıldeniz artık Amerikalılar için güvenli değildir. Kudüs Gücü ABD’lilerin rakibidir. Trump’a kendisinden önceki başkanlardan ibret almasını ve onların tecrübelerinden yararlanmasını tavsiye ediyorum.” şeklinde tepki gösterdi.
Sünni Liderden Sistani’ye Mektup
Sistan ve Beluçistan Eyaleti’nin yönetim merkezi olan Zahidan şehrinin Cuma imamı ve Sünnilerin dini liderinden Mevlevi Abdülhamid Irak’ta bulunan Şii dünyasının en büyük taklit mercilerinden olan Ayetullah Ali Sistani’ye mektup yazarak İran’daki Sünnilerin uğradığı ayrımcılık ve eşitsizliği dile getirdi. Mektubunda devrimden sonra Sünnilerin şiddetli ayrımcılığa uğradığına işaret eden Abdülhamid, genel olarak sorunlarının dini özgürlüklerin az olması, yönetimde liyakat sahibi Sünnilerin işe alınmaması, Sünnilerin yaşadığı bölgelerde Şii ve Sünniler arasında kısmi dengesizlik olarak sıraladı.
Abdülhamid daha önce birkaç kez de Devrim Rehberi Ali Hamenei’ye mektup yazmıştı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısının İstifası Kabul Edilmedi
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Bakır Nobaht yaşanan ekonomik sorunlara işaret ederek kendisinin hükümette bulunmasının halkın yararına olmadığını ve dışarıdan daha iyi yardım edebileceğini ileri sürerek istifa etti. Nobaht, halkın talebinin ve beklentisinin ekonomik sorunların özellikle döviz piyasasının iyileşmesi olduğuna dikkat çekti. Bazılarının ekonomik durumun düzelmesinin kabine ve hükümetin ekonomi takımının değişmesiyle düzeleceğini zannettiğine vurgu yapan Nobaht, döviz meselesinin Bütçe ve Plan Kurumu ile ilgisi olmadığını söyledi. Nobaht ayrıca, kabinede revizyona gidilmesi için kendi isteğiyle görevden ayrılmayı tercih ettiğini açıkladı. Ancak Nobaht’ın istifa talebi Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani tarafından kabul edilmedi.
Nobaht, Bütçe ve Planlama Kurumu Başkanı ve aynı zamanda Hükümet Sözcülüğü görevini yapmaktadır.
Sünni Liderden Çarpıcı Açıklamalar
Sistan ve Beluçistan Eyaleti’nin yönetim merkezi olan Zahidan şehrinin Cuma imamı ve Sünnilerin dini liderinden Mevlevi Abdülhamid verdiği bir röportajda ülkedeki Sünnilerin yaşadığı sıkıntıları tekrar dile getirdi. Abdülhamid, Sünni halkın ikinci dönemde kabinede Sünni bir bakan görmek ve bakanlıklarda yardımcı olarak görev almaları ümidiyle Ruhani’ye en çok oy çıkaran eyalet olduklarını ancak Ruhani’nin beklentiler karşısında çok zayıf davrandığını söyledi. Sünnilerin azınlık olduğu bazı şehirlerde ayrımcılığa maruz kaldığını ve bunun artık halledilmesi gerektiğine işaret eden Abdülhamid, 40 yıldır Sünnilerin birçok sorununun çözülmediğini belirtti. Abdülhamid, “Yezd ve Kirman’da olduğu gibi bazı yerlerde eskisi gibi ayrımcılık ve mezhebi baskılar var. Biz İran’da ayrımcılığın yüzde yüz kalkması gerektiğine inanıyoruz. Şii-Sünni ve bütün etnik gruplar arasında seçim yapılırken liyakat esas alınmalı. Eğer ehli sünnet mensubu birisinin liyakati yoksa işe alınmasın ama eğer liyakati varsa mezhebi ve itikadı sebebiyle mahrum edilmesin. Bu istek bizim hakkımızdır. İkinci olarak mezhep özgürlüğümüz olsun. Talebimiz kanundan daha yüksek değildir.” Dedi. Abdülhamid kendisine yöneltilen “Kum ve Tahran dışındaki yerlere gitmenizde herhangi bir sınırlılık var mı?” sorusuna ise, “Evet bazı şehirlere gidemiyorum. Hac ve Umre dışında yurtdışına da gidemedim. Bu sene Katar’a gitmeye niyet etmiştim ancak yolculuğumun engelleneceğini düşünmemiştim. Birkaç gün önce Türkiye’de Şii ulemanın da katıldığı bir konferans vardı benim tanıttığım kişi gidebildi ama benim gitmeme izin vermediler.” şeklinde cevap verdi.
Devrim Muhafızları ile PJAK Arasında Çatışma
Kürdistan Emniyet Müdürü Rıza Mirzayi yaptığı açıklamada Kürdistan eyaletinde bulunan Merivan şehrinde Devrim Muhafızları ile PKK terör örgütünün İran kolu olan PJAK arasında 21 Temmuz Cumartesi günü çıkan çatışmada 11 devrim muhafızının hayatını kaybettiğini 8 askerin ise yaralandığını söyledi.
Hasan Ruhani ABD’yi Suçladı
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani 22 Temmuz Pazar günü yaptığı konuşmasında ABD’yi İran’a karşı yaptırım siyaseti izlemekle suçladı ve “Düşmanlar anlamalı ki İran ile savaş savaşların anası, barış ise barışların anasıdır” ifadelerini kullandı. Cumhurbaşkanı Ruhani sözlerini “Biz hiçbir zaman tehditlerden korkmayacağız ve tehdide tehditle yanıt vereceğiz.” diyerek sürdürdü. Ruhani ayrıca ABD’nin İran’a psikolojik ve ekonomik açıdan baskı uygulayıp bunun sonunda kaos ve karışıklığa evirilmesini dilediğini beyan etti. Ruhani yine “Aslanın kuyruğuyla oynama, pişman edicidir.” diyerek Trump’ı uyardı.
Trump’tan Ruhani’ye: Asla ABD’yi Tehdit Etme
Hasan Ruhani’nin “İran ile yapılacak savaş savaşların anası ve yine İran ile yapılacak barış barışların anasıdır” şeklindeki açıklamalarına 23 Temmuz Pazartesi günü Donald Trump’tan yanıt geldi. ABD Başkanı Twitter hesabından yaptığı açıklamada, Ruhani’ye hitaben “Bir daha asla ABD’yi tehdit etme yoksa tarihte çok az insanın gördüğü sonuçlara katlanırsın” ifadesini kullandı. Mesajını büyük harflerle yazmayı seçen Trump “Biz artık şiddet ve ölümle alakalı delice sözlere tahammül edecek bir ülke değiliz. Dikkatli ol!” diyerek Ruhani’yi uyardı.
Zarif’ten Trump’ın Uyarılarına Dair: Şaşırmadık
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif Trump’ın Twitter üzerinden uyarılarına dair yine Twitter üzerinden “Şaşırmadık. Dünya birkaç ay önce daha da sert sözlere şahit oldu. Biz İranlılar belki de daha medeni bir ton içinde 40 yıldır bu sözleri duymaktayız. Biz binlerce yıldır varız ve bazı devletlerin ömründen daha da fazla var olmuş olan kendi imparatorluğumuz da dahil olmak üzere imparatorlukların çöküşüne şahit olmuşuz. Dikkatli ol!” açıklamasını yaptı.
Trump: İran ile Gerçek Bir Anlaşma için Hazırız
ABD Başkanı Donald Trump “İran ile gerçek bir anlaşma yapmak için hazırız, önceki hükümetimizin yaptığı gibi bir anlaşmaya değil.” açıklamasını yaptı. Donald Trump 24 Temmuz Salı günü yaptığı açıklamasında “Ben İran Anlaşmasından çekildim. İran artık o eski ülke değil” beyanında bulundu. Trump açıklamasında İran Nükleer Anlaşmasını ve Avrupalı güçleri “korkunç ve tek taraflı” olarak niteledi. Donald Trump bir gün öncesinde Hasan Ruhani’ye hitaben Twitter üzerinden yaptığı açıklamalarla İran’ı sert bir şekilde uyarmıştı.
Ruhani: Trump’ın Açıklamalarına Cevap Vermeye Gerek Yok
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ABD Başkanı Donald Trump’ın son açıklamalarına dair “Trump’ın saldırıları boş, bu saldırılara cevap vermeye gerek yok” açıklamasında bulundu. ABD Başkanı’nın İran’a yaptığı uyarılardan 3 gün sonra yaptığı yeni açıklamasında Ruhani ayrıca “Bugün ABD yöneticilerinden kimileri temelsizce ve fazla konuşuyorlar. Bu yöneticilerin yaptığı boş tehditlere cevap vermeye, onlarla atışmaya ihtiyaç yok; tutarlılık, birlik yolunu ve direnişi seçmek onların çirkin sözlerine verilecek en güçlü cevaptır.” beyanında bulundu.
Kasım Süleymani: Savaşa Başlarsan Biz Bitiririz
ABD ve İran arasındaki söz düellosu devam ederken bu kez yeni açıklama da İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’den geldi. Süleymani ABD Başkanı Donald Trump’a hitaben “Eğer ABD savaş başlatırsa, İran bütün sahip olduklarınızı yok edecek.” açıklamasında bulundu. İran halkına ve Cumhurbaşkanı Ruhani’ye hakaret etmemesi konusunda Trump’ı uyaran Süleymani “Bölgedeki gücümüzü ve asimetrik savaştaki yeteneklerimizi biliyorsunuz. Harekete geçip bu işi yapacağız.” sözleriyle açıklamalarını sürdürdü.
ABD Savunma Bakanı: İran’da Rejimi Değiştirme Peşinde Değiliz
ABD Savunma Bakanı James Mattis ABD Avustralya Kanalı’na verdiği mülakatta, ABC Avustralya’nın 26 Temmuz Perşembe günü ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine saldırı yapacağı haberini tekzip etti. Mattis ayrıca “Avustralyalı gazetecilerin bu sözleri nerden bulup getirdiklerini bilmiyorum. Böyle bir şeyin gündemimizde olmadığından eminim.” dedi. Mattis yine aynı şekilde ABD’nin İran’da rejimi değiştirme ya da ülkenin parçalanması gibi bir politika benimsemediğini sözlerine ekledi.
İran’a Yaptırımlar Hindistan’ın Petrol Şirketlerini Tehdit Ediyor
Hindistan’ın Mangalore (MRPL) Petrol Şirketi tarafından yapılan açıklamaya göre İran’a uygulanan yaptırımlar çerçevesinde firmanın İran’dan petrol alımını durdurması kısa dönemde ciddi anlamda tedarik sorununa neden olacak. MRPL’nin 2017-2018 dönemi için hazırladığı rapora göre şirket petrol tedarikinin %25’ni İran’dan gerçekleştirmiş. Önümüzdeki dönem İran’dan petrol alımının durdurulması nedeniyle şirket ham petrol ithalatını diğer (Avustralya, Batı Afrika ve Güney Amerika) tedarikçilerden temin edecek.
Özel Bankaların Faiz Yükseltme Kararına Merkez Bankası Sessiz Kaldı
İran Merkez Bankası kısa vadeli faiz için %10 ve uzun vadeli mevduat faizi için %15’lik tavan belirlemiş durumdu. İran’a karşı uygulanan ambargo ve ekonomik buhranın yarattığı riskler ve ayrıca kur baskısı neticesinde artan enflasyon riski nedeniyle özel bankalar faiz oranlarını %21’lere çekti. Yüklü miktardaki mevduat için banka şubelerin çok daha yüksek oranlar teklif ettiği söyleniyor.
İşsizlik Oranları Açıklandı
İran takvimine göre 1397 yılının ilk üç aylık dönemi için hazırlanan İstihdam Raporuna göre anılan dönemde işsizlik oranında az da olsa bir düşme oldu. Rapora göre belirtilen dönem için işsizlik oranı %12,1 olarak gerçekleşti. Buna göre İran’da işsiz sayısı yaklaşık 3,2 milyon kişi. Bu çalışmaya göre gençlerde (15-29 yaş aralığı) işsizlik oranı %25,5 düzeyinde.
İran’a Yabancı Yatırımlarda Düşüş
Son iki ay içerisinde İran sanayi, madencilik ve ticaret sektöründeki toplam yabancı yatırım hacmi yaklaşık 33,5 milyon dolar oldu ve bu rakam bir önceki yılın aynı dönemine göre %27 azalmayı gösteriyor. Yatırımlarda görülen bu azalmanın temel nedeni İran’a uygulanacak yaptırımların yarattığı belirsizlik.
Hintli Petrol Şirketi İran’dan Petrol İthalatını Durdurdu
Hindistan Petrol Şirketi (HPCL), sigorta şirketlerinin ABD’nin yaptırımları nedeniyle İran’ın petrol sevkiyatını karşılamayı reddetmesinin ardından İran ham petrolünü satın almayı durdurdu. Hindistan’ın üçüncü büyük devlet şirketi olan ve ana faaliyet alanı petrol ithalatı olan firma eğer yaptırımlar devreye girmeseydi İran’dan 1 milyon varil ham petrol ithal etmeyi planlanıyordu. Fakat ithal edildikten sonra işlenerek piyasaya sürülecek petrolün satışında doğabilecek risklerden çekinen HPCL firmasının bu anlaşmayı feshettiğini bildirdi. Hindistan, Çin’den sonra İran petrolünü ithal eden ikinci önemli ülke konumunda. ABD’nin petrol satın alımına yönelik yaptırımların kasım ayında yürürlüğe girecek olmasına rağmen Hindistan’ın İran’dan yaptığı petrol ithalatı Haziran’da %15,9 düşüşle yaklaşık 600 bin varil seviyesine geriledi.
İranlı İşçilerin Satın Alma Gücünde Azalma
İran İşçi Konseyi Temsilcisi Ali Hodayi, İranlı işçilerin ücretlerinin yeniden yapılandırılması ile ilgili olarak işçilerin alım gücünü artırmanın iş konseyinin en önemli gündemi olduğunu söyledi. Yapılan son araştırmalarda İranlı işçilerin satın alma gücünün geçen yıla göre yaklaşık %50 azaldığı görülmektedir. Ali Hodayi, hükümetin ve işverenlerin İranlı işçilerin bu durumunu kabullendiklerini ancak bu sıkıntıyı çözüme kavuşturacak bir adım atmadıklarını belirtti.
Mirsad Operasyonu’nun Yıldönümü
27 Temmuz Cuma günü İran – Irak Savaşı’nın dönüm noktalarından biri olan ve savaşın sona ermesinde rol oynayan Mirsad Operasyonu’nun yıldönümü dolayısıyla İran basınında operasyon hakkında haberlere yer verildi. 27 Temmuz 1988 günü başlayan Mirsad Operasyonu, İslamâbâd ve Kirind bölgelerini ele geçirip Kirmanşah’a doğru ilerleyen Irak ordusunun saldırısına karşı bir hamle olarak düzenlenmiş ve 4 saat zarfında İran ordusunun başarısıyla neticelenerek Irak ordusunun ilerleyişinin durdurulmasını sağlamıştı.
Varoş Nüfus Artıyor
İran Refah ve Tedavi Merkezi Müdür Yardımcısı Ferid Berati Sede, geçen yıllara kadar İran’da varoşların sayısının net olarak bilinmediğini ve bu sebeple de kentsel hizmet ve refah hizmetinde dikkate alınmadıklarını söyledi. Ferid Berati Sede, Yol ve Şehircilik Bakanlığı istatistiklerine dayanarak şöyle devam etti: “İran’da hâlihazırda 3 bin bölgede 20 milyona yakın ötekileştirilmiş insan yaşamaktadır.” Ayrıca İran’da yüksek riskli bölgelerde uyuşturucu bağımlılığını önlenmesine değinerek bağımlılığı önlemede bu bölgelere yönelmek gerektiğini ve burada yaşayan halkın takibe alınması gerektiğini söyledi.
İran’da Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Durumu
İran Bilim Bakanlığından Abdülhamid Alizade, İran’da yaklaşık 34 bin yabancı uyruklu üniversite öğrencisinin eğitim gördüğünü söyledi. İran’ın çeşitli üniversitelerinde öğrenim gören öğrencilerin en çok Afganistan, Irak, Suriye ve Lübnan’dan geldiğini belirten Abdülhamid Alizade, yaklaşık 21 bin öğrencinin öğrenim harcı ödeyerek okuduğunu ve 5 bin öğrencinin de burslu olduğunu açıkladı. Harç ödeyerek öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencinin sayısının artırılmasını savunan Alizade, son olarak diğer 8 bin öğrencinin ise hangi şartlarda öğrenim gördüğünün bilinmediğini ekledi.
